„Usługa dwukrotnego koszenia wałów przeciwpowodziowych na terenie Zarządu Zlewni Sandomierz w latach 2023 – 2025”

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Przedmiot zamówienia obejmuje wykonanie dwukrotnego koszenia w każdym w roku kalendarzowym w latach 2023-2025 w Nadzorach Wodnych Zarządu Zlewni w Sandomierzu z podziałem na 12 części

Termin

Termin składania ofert wynosił 2023-01-31. Zamówienie zostało opublikowane na stronie 2022-12-28.

Dostawcy

Następujący dostawcy są wymienieni w decyzjach o przyznaniu zamówienia lub innych dokumentach dotyczących zamówień:

Kto?

• Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Co?

Gdzie?

• Małopolskie › Tarnowski
• Warszawski stołeczny › Miasto Warszawa
• Świętokrzyskie › Sandomiersko-jędrzejowski

Historia zamówień

Data	Dokument
2022-12-28	Ogłoszenie o zamówieniu
2023-01-05	Dodatkowe informacje
2023-01-10	Dodatkowe informacje
2023-05-22	Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia

Ogłoszenie o zamówieniu (2022-12-28)
Obiekt
Zakres zamówienia
Tytuł: Usługi ochrony przed naturalnym ryzykiem lub zagrożeniami
Numer referencyjny: KR.ROZ.2810.216.2022
Krótki opis:

Przedmiot zamówienia obejmuje wykonanie dwukrotnego koszenia w każdym w roku kalendarzowym w latach 2023-2025 w Nadzorach Wodnych Zarządu Zlewni w Sandomierzu z podziałem na 12 części

Metadane ogłoszenia
Język oryginału: polski 🗣️
Typ dokumentu: Ogłoszenie o zamówieniu
Rodzaj zamówienia: Usługi
Regulacja: Unia Europejska
Wspólny słownik zamówień (CPV)
Kod: Usługi ochrony przed naturalnym ryzykiem lub zagrożeniami 📦
Dodatkowy kod CPV: Usługi sadzenia roślin oraz utrzymania terenów zielonych 📦
Miejsce wykonania
Region NUTS: Sandomiersko-jędrzejowski 🏙️
Tarnowski 🏙️

Procedura
Typ procedury: Procedura otwarta
Typ oferty: Wniosek dotyczący wszystkich partii
Kryteria przyznawania nagród
Najniższa cena

Instytucja zamawiająca
Tożsamość
Kraj: Polska 🇵🇱
Typ instytucji zamawiającej: Inne
Nazwa instytucji zamawiającej: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
Adres pocztowy: ul. Żelazna 59A
Kod pocztowy: 00-848
Miasto pocztowe: Warszawa
Kontakt
Adres internetowy: http://www.wodypolskie.bip.gov.pl 🌏
E-mail: krzysztof.madej@wody.gov.pl 📧
Telefon: +48 126284254 📞
Fax: +48 126284241 📠
URL dokumentów: http://www.przetargi.wody.gov.pl 🌏

Odniesienie
Daty
Data wysłania: 2022-12-28 📅
Termin składania ofert: 2023-01-31 📅
Data publikacji: 2023-01-02 📅
Data końcowa: 2025-10-30 📅
Identyfikatory
Numer ogłoszenia: 2023/S 001-000345
Numer Dz.U.-S: 1
Informacje dodatkowe
Wadium - 10 000,00 zł

Obiekt
Zakres zamówienia
Nazwa części: Część 1 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz I
Numer części: 1
Krótki opis:

Część Nr 1: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz I

Lewy wał rzeki Wisły w km: 0+000 – 2+580, 0+000 – 0+320, m. Piotrowice, Linów gm. Zawichost;

Lewy wał rzeki Wisły w km: 0+000 – 3+000 miejscowości Zawichost, Piotrowice, gm. Zawichost;

Lewy wał rzeki Wisły w km: 0+577 miejscowości Zawichost, gm. Zawichost;

Lewy wał rzeki Wisły w km: 0+000 – 3+700 miejscowości Winiary, Podgórze, gm. Dwikozy, Zawichost;

Lewy wał rzeki Wisły w km: L 0+000-7+800 miejscowości Kamień Nowy, Szczytniki, gm. Dwikozy;

Lewy wał rzeki Wisły w km: 0+000 + 1+300, 0+000 – 1+800 miejscowości Sandomierz, gm. Sandomierz (łącznie z odcinkiem umocnionym płytami)

Informacje dodatkowe: Wadium - 10 000,00 zł
Nazwa części: Część 2 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz II
Numer części: 2
Krótki opis:

Część Nr 2: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz II

Prawy wał rz. Wisły w km: 0+000 – 5+200 miejscowość Janiszów, gm. Annopol;

Prawy i lewy wał rzeki Strachocka w km P: 0+000 - 4+432 i 5+020-5+640, L: 0+000-4+864 i 5+320-6+016 gm. Radomyśl nad Sanem;

Prawy wał rzeki Wisły w km: 0+000 – 2+514, 0+000 – 3+350 miejscowość Sandomierz, gm. Sandomierz;

Informacje dodatkowe: Wadium - 20 000,00 zł
Nazwa części: Część 3 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz III
Numer części: 3
Krótki opis:

Część Nr 3: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz III

Lewy wał rzeki Wisły 17+000 – 42+300, 0+200 w km: miejscowość Zawisełcze, Koćmierzów, Łukowiec, Otoka, gm.: Samborzec, Koprzywnica, Łoniów;

Wał przeciwpowodziowy przy drodze krajowej nr 79 w Sandomierzu w km 190+372 – 191+267, Lewy wał rzeki Koprzywianka w km 0+000-0+588, 0+000-4+909, 0+000-2+829, 0+000-4+599, Prawy wał rzeki Koprzywianka w km 0+000-14+406.

Uwaga: koszenie wałów Koprzywianki należy przewidzieć za pomocą sprzętów z wysięgnikiem bez możliwości poruszania się urządzeniami po skarpach wału. Dopuszcza się poruszanie się po skarpach mini ciągników sterowanych zdalnie.

Informacje dodatkowe: Wadium - 30 000,00 zł
Nazwa części: Część 4 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz IV
Numer części: 4
Krótki opis:

Część Nr 4: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz IV

Lewy wał rzeki Wisły w km: 0+000 – 1+000, miejscowości Łęg, gm. Połaniec;

Lewy wał rzeki Wisły w km: 0+000 – 17+000, miejscowości Lipnik, Szwagrów, Tursko Małe, gm. Połaniec, Osiek.

Nazwa części: Część 5 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz V
Numer części: 5
Krótki opis:

Część Nr 5: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Sandomierz V

Prawy wał rzeki Wisły s. V w km: 0+000-6+782, miejscowości Tarnobrzeg, gm. Tarnobrzeg;

Prawy wał rzeki Wisły s. VI w km: 0+000 - 2+368, miejscowości Tarnobrzeg, Nagnajów;

Prawy wał rzeki Wisły s. VII w km: 0+000 - 6+013, miejscowości Dymitrów, gm. Baranów Sandomierski;

Lewy wał kanału Chorzelowskiego w km: 0+000 - 2+160, miejscowość Zaduszniki, gm. Padew Narodowa;

Prawy wał rzeki Wisły w km: 0+000-11+018, miejscowości Gawłuszowice, Zawierzbie, gm. Padew Narodowa;

Prawy i lewy wał rowu Kliszowskiego w km P: 0+000 - 1+650; L: 0+000-1+650, miejscowości Krzemienica, Rożniaty, gm. Padew Narodowa.

Nazwa części: Część 6 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Połaniec I
Numer części: 6
Krótki opis:

Część Nr 6: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Połaniec I

Prawy wał rzeki Wisły w km 12+940 - 45+220, miejscowości: Kanna, Pawłów Strojców, Mędrzechów Kupienin, Odmęt, Lubasz, Szczucin, Łęka Żabiecka, Wola Szczucińska, Maniów, Słupiec gm. Bolesław, Mędrzechów, Szczucin.

Nazwa części: Część 7 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Połaniec II
Numer części: 7
Krótki opis:

Część Nr 7: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na trenie NW Połaniec II

Prawy wał rzeki Wisły w km 0+000 - 15+000, miejscowości: Ostrówek, Gliny Małe, Gliny Wielkie, Surowa, Wola Otałęska, Otałęż gm. Gawłuszowice, Borowa, Czermin.

Nazwa części: Część 8 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Połaniec III
Numer części: 8
Krótki opis:

Część Nr 8: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Połaniec III

Lewy wał rzeki Wisły w km 0+000 - 24+000, miejscowości: Pawłów, Brzostków, Błotnowola, Oblekoń, Rataje Słupskie, Rataje Karskie, Komorów gm. Nowy Korczyn, Pacanów;

Lewy wał rzeki Wisły w km 24+000 - 39+000, miejscowości: Komorów, Gace Słupieckie, Słupiec, Budziska, Rybitwy gm. Pacanów, Łubnice, Połaniec;

Lewy wał rzeki Wisły w km 0+000 - 2+100, miejscowości: Rybitwy gm. Połaniec;

Lewy wał rzeki Wisły w km 0+000 - 1+000, miejscowości: Winnica gm. Połaniec.

Informacje dodatkowe: Wadium - 25 000,00 zł
Nazwa części: Część 9 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Połaniec i Staszów IV
Numer części: 9
Krótki opis:

Część Nr 9: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Połaniec i Staszów IV

Lewy wał Kanału Strumień w km 0+000 - 10+600, miejscowości: Rybitwy, Ruszcza, Przeczów, Łubnice, Orzelec Duży gm. Łubnice, Połaniec;

Lewy wał Kanału Strumień w km 0+000 - 0+434, 0+000 - 1+665, miejscowości: Karsy Małe gm. Pacanów;

Prawy wał Kanału Strumień w km 0+000 - 11+600, miejscowości: Ruszcza, Maśnik, Budziska, Zofiówka gm. Łubnice, Połaniec;

Prawy wał Kanału Strumień w km 11+600 - 12+165, 0+000 - 0+808, miejscowości: Zofiówka gm. Łubnice;

Lewy wał rzeki Czarnej w km 0+000 - 7+900, miejscowości: Połaniec, gm. Połaniec;

Prawy wał rzeki Czarnej w km 0+000 - 1+770, miejscowości: Połaniec gm. Połaniec

Informacje dodatkowe: Wadium - 15 000,00 zł
Nazwa części: Część 10 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Dąbrowa Tarnowska I
Numer części: 10
Krótki opis:

Część Nr 10: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Dąbrowa Tarnowska I

Wał potoku Łoś L 0+000-1+210 miejscowości: Zabrnie, Suchy Grunt

Wały potoku Nieczajka L 0+000-4+260; P 0+000-4+260 miejscowości: Brzezówka, Radwan, Sutków, Radgoszcz

Wały potoku Upust L 0+000-10+250; P 0+000-10+250 miejscowości: Kosówka, Wola Wadowska, Zabrnie, Suchy Grunt, Brzezówka, Radgoszcz

Wały potoku Dęba L 0+000-4+390; P 0+000-3+770 miejscowości: Radgoszcz

Wały potoku Breńka L 0+000-4+250; P 0+000-4+230 miejscowości: Wola Mędrzechowska, Smęgorzów, Podborze.

Nazwa części: Część 11 - Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Dąbrowa Tarnowska II
Numer części: 11
Krótki opis:

Część Nr 11: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Dąbrowa Tarnowska II

Wały potoku Nowy Breń, Żabnica-Breń L 0+000-36+950; P 0+000-37+250 miejscowości: Otałęż, Ziempniów, Breń Osuchowski, Zabrnie Wampierzowskie, Wampierzów, Wadowice Dolne, Kosówka, Słupiec, Załuże, Dąbrowica, Zabrnie, Brzezówka, Radwan, Skrzynka, Wola Mędrzechowska, Wólka Grądzka, Dąbrówki Breńskie, Ćwików, Olesno, Pilcza Żelichowska, Dąbrówka Gorzycka, Adamierz

Wały potoku Wielopólka L 0+000-1+850; P 0+000-1+950, miejscowości: Olesno, Adamierz.

Nazwa części: Część 12 -Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Dąbrowa Tarnowska III
Numer części: 12
Krótki opis:

Część Nr 12: Koszenie wałów przeciwpowodziowych na terenie NW Dąbrowa Tarnowska III

Wały potoku Jamnica L 0+000-5+574; P 0+000-5+504 miejscowości: Wadowice Dolne, Kosówka, Wola Wadowska, Wierzchowiny, Jamy, Izbiska

Wał potoku Kanał Wadowicki P 0+000-2+563 miejscowości: Wadowice Dolne, Wadowice Górne

Wały potoku Zgórsko Sekcja I L 0+000-4+452; P 0+000-4+570.

Sekcja II L 0+000-3+675; P 0+000-2+775 miejscowości: Wadowice Dolne, Wierzchowiny, Podborze, Ruda

Miejsce wykonania
Główne miejsce lub miejsce wykonywania działalności:

Teren NW Sandomierz

Teren NW Połaniec

Teren NW Połaniec i NW Staszów

Teren NW Dąbrowa Tarnowska

Informacje prawne, ekonomiczne, finansowe i techniczne
Warunki uczestnictwa
Zdolności techniczne i zawodowe:

wykaz zrealizowanych usług zawierający informacje dotyczące ich przedmiotu, wartości, odbiorców, dat wykonania wraz z dowodami potwierdzającymi, że usługi te zostały wykonane należycie, przy czym dowodami, o których mowa, są referencje bądź inne dokumenty sporządzone przez podmiot, na rzecz którego usługi zostały wykonane. Wzór wykazu usług stanowi Załącznik do SWZ.

Minimalny poziom(y) standardów:

Wykonawca zobowiązany jest wykazać, że w okresie ostatnich 5 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie wykonał, co najmniej 2 usługi polegające na koszeniu wałów przeciwpowodziowych o łącznej wartości nie niższej niż:

dla części 1: 80 000,00 zł brutto

dla części 2: 60 000,00 zł brutto

dla części 3: 100 000,00 zł brutto

dla części 4: 50 000,00 zł brutto

dla części 5: 90 000,00 zł brutto

dla części 6: 100 000,00 zł brutto

dla części 7: 50 000,00 zł brutto

dla części 8: 100 000,00 zł brutto

dla części 9: 90 000,00 zł brutto

dla części 10: 90 000,00 zł brutto

dla części 11: 100 000,00 zł brutto

dla części 12: 50 000,00 zł brutto

UWAGA:

W przypadku gdy Wykonawca składa ofertę na więcej niż jedną część zamówienia, nie jest wymagane udokumentowanie spełnienia warunku udziału odrębnie dla każdej części zamówienia. Np. gdy Wykonawca składa ofertę na dwie bądź więcej części wystarczy udokumentować tylko doświadczenie wymagane dla części zamówienia, dla której wymagania są większe

Realizacja zamówienia
Warunki realizacji zamówienia: Określa załącznik nr 1 do SWZ - wzór umowy

Procedura
Podstawa prawna: 32014L0024
Czas składania ofert: 09:00
Języki, w których można składać oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu: polski 🗣️
Okres ważności oferty: 2023-03-31 📅
Data otwarcia ofert: 2023-01-31 📅
Czas otwarcia ofert: 09:30
Miejsce: Otwarcie nastąpi w siedzibie Zamawiającego w Zarządzie Zlewni w Sandomierzu, ul. Długosza 4a, 27-600 Sandomierz
Informacje dodatkowe:

Otwarcie ofert następuje poprzez użycie platformy zakupowej i dokonywane jest poprzez

odszyfrowanie i otwarcie za pomocą platformy.

Instytucja zamawiająca
Tożsamość
Inny rodzaj instytucji zamawiającej: Państwowa osoba prawna
Kontakt
Adres internetowy: www.wodypolskie.bip.gov.pl 🌏
Dokumenty URL: www.przetargi.wody.gov.pl 🌏
URL dokumentów: www.przetargi.wody.gov.pl 🌏

Odniesienie
Informacje dodatkowe

10.3 Oświadczenia lub dokumenty potwierdzające brak podstaw wykluczenia Wykonawcy z udziału w postępowaniu:

10.3.1 Oświadczenie wykonawcy o aktualności informacji zawartych w oświadczeniu JEDZ, w zakresie podstaw wykluczenia z postępowania wskazanych przez Zamawiającego, zgodnego ze wzorem stanowiącym Załącznik do SWZ.

10.3.2 Oświadczenie Wykonawcy/podmiotu trzeciego o aktualności informacji zawartych

w oświadczeniu dotyczącym przesłanek wykluczenia z art. 5k rozporządzenia 833/2014 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (zgodne w treści z Załącznikiem do SWZ).

10.3.3 Informacja z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy Pzp, wystawiona nie wcześniej niż 6 miesięcy przed jej złożeniem.

10.3.4 Odpis lub informacja z Krajowego Rejestru Sądowego lub Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w zakresie art. 109 ust. 1 pkt. 4 ustaw, sporządzonych nie wcześniej niż 3 miesiące przed jej złożeniem, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji;

10.3.5 Oświadczenia wykonawcy, o braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej

w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, z innym wykonawcą, który złożył odrębną ofertę, ofertę częściową albo oświadczenia o przynależności do tej samej grupy kapitałowej wraz z dokumentami lub informacjami potwierdzającymi przygotowanie oferty, oferty częściowej niezależnie od innego wykonawcy należącego do tej samej grupy kapitałowej, zgodnego

z wzorem stanowiącym Załącznik do SWZ.

Zamawiający odstąpi od wezwania do złożenia oświadczenia, jeśli w postępowaniu zostanie złożona tylko 1 oferta.

Informacje uzupełniające
Organ kontrolny
Nazwa: Prezes Krajowej Izby Odwoławczej
Adres pocztowy: ul. Postępu 17a
Miasto pocztowe: Warszawa
Kod pocztowy: 02-676
Kraj: Polska 🇵🇱
Telefon: +48 224587701 📞
Fax: +48 224587700 📠
Adres internetowy: www.uzp.gov.pl 🌏
Służba, od której można uzyskać informacje o procedurze odwoławczej
Tak samo jak: Organ kontrolny
Źródło: OJS 2023/S 001-000345 (2022-12-28)

Dodatkowe informacje (2023-01-05)
Obiekt
Metadane ogłoszenia
Typ dokumentu: Dodatkowe informacje

Odniesienie
Daty
Data wysłania: 2023-01-05 📅
Data publikacji: 2023-01-10 📅
Identyfikatory
Numer ogłoszenia: 2023/S 007-017424
Odnosi się do ogłoszenia: 2023/S 001-000345
Numer Dz.U.-S: 7
Źródło: OJS 2023/S 007-017424 (2023-01-05)

Dodatkowe informacje (2023-01-10)
Odniesienie
Daty
Data wysłania: 2023-01-10 📅
Termin składania ofert: 2023-02-03 📅
Data publikacji: 2023-01-13 📅
Identyfikatory
Numer ogłoszenia: 2023/S 010-019414
Numer Dz.U.-S: 10
Źródło: OJS 2023/S 010-019414 (2023-01-10)

Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia (2023-05-22)
Obiekt
Zakres zamówienia
Całkowita wartość zamówienia: 9454218.96 PLN 💰
Metadane ogłoszenia
Typ dokumentu: Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia

Procedura
Typ oferty: Nie dotyczy

Odniesienie
Daty
Data wysłania: 2023-05-22 📅
Data publikacji: 2023-05-26 📅
Identyfikatory
Numer ogłoszenia: 2023/S 101-316174
Numer Dz.U.-S: 101

Udzielenie zamówienia
Data zawarcia umowy: 2023-04-20 📅
Nazwa: Firma MELBUD Marcin Mazurek
Krajowy numer rejestracyjny: 8652470440
Adres pocztowy: Chwałowice 285
Miasto pocztowe: Radomyśl nad Sanem
Kod pocztowy: 37-455
Kraj: Polska 🇵🇱
Rzeszowski 🏙️
Całkowita wartość zamówienia: 435 942 PLN 💰
Nazwa: Zakład Usług Transportowych i Melioracyjnych Sławomir Rolek
Krajowy numer rejestracyjny: 8672081670
Adres pocztowy: ul. Jana Pawła II 114
Miasto pocztowe: Skopanie
Kod pocztowy: 39-451
Kraj: Tarnobrzeski 🏙️
Całkowita wartość zamówienia: 555621.12 EUR 💰
928 584 PLN 💰
249 237 PLN 💰
357713.88 PLN 💰
Nazwa: Firma Handlowo - Usługowa "GD" Grzegorz Danilewski
Krajowy numer rejestracyjny: 6821570411
Adres pocztowy: Rachwałowice 1
Miasto pocztowe: Koszyce
Kod pocztowy: 32-130
Kraj: Krakowski 🏙️
Całkowita wartość zamówienia: 583 524 PLN 💰
Nazwa: Usługi Transportowe i Roboty Ziemno - Melioracyjne Sylwester Stępień
Krajowy numer rejestracyjny: 8671961535
Adres pocztowy: ul. Zamkowa Osiedle 16a
Miasto pocztowe: Baranów Sandomierski
Kod pocztowy: 39-450
Całkowita wartość zamówienia: 238 464 PLN 💰
Nazwa: Grzegorz Wojarski Firma Handlowo - Usługowa
Krajowy numer rejestracyjny: 6562287228
Adres pocztowy: Leśnica 46
Miasto pocztowe: Małogoszcz
Kod pocztowy: 28-366
Kraj: Sandomiersko-jędrzejowski 🏙️
Całkowita wartość zamówienia: 772397.22 PLN 💰
Nazwa: Grzegorz Wojarski
Całkowita wartość zamówienia: 547444.66 PLN 💰
571095.36 PLN 💰
842365.66 PLN 💰
Nazwa: BUDIMAX Maksymilian Krupa
Krajowy numer rejestracyjny: 8692004075
Adres pocztowy: Strzelce Wielkie 183
Miasto pocztowe: Strzelce Wielkie
Kod pocztowy: 32-822
Całkowita wartość zamówienia: 368956.50 PLN 💰
Informacje o przetargach
Liczba otrzymanych ofert: 8
9
6
7
5
4
Źródło: OJS 2023/S 101-316174 (2023-05-22)

Nowe zamówienia w powiązanych kategoriach 🆕

Usługi odbioru ścieków, usuwania odpadów, czyszczenia/sprzątania i usługi ekologiczne (>20 nowe zamówienia)

Usługi środowiska naturalnego (>20)

Ochrona środowiska (13)

Usługi związane z bezpieczeństwem środowiska (8)